點解要學 Linux 效能監控?
做 IT 嘅朋友一定遇過呢個情況:server 無啦啦慢到嘔,user 投訴到七彩,但你連邊度出事都唔知。CPU 爆?RAM 唔夠?定係 disk I/O 拖慢晒?今日就同大家分享兩個超實用嘅 Linux 效能監控工具 — htop 同 iostat,等你可以幾分鐘內搵到瓶頸所在。
htop — 進階版 Linux 效能監控
htop 係 top 嘅進化版,有彩色介面、支援滑鼠操作,仲可以直觀咁睇到每個 process 嘅 CPU 同 memory 使用量。如果你仲用緊 top,係時候 upgrade 啦。
🔗 參考資料:NVD NIST 漏洞資料庫
👉 延伸閱讀:Linux Server 安全加固 6 步搞掂 — Defense in Depth 實戰指南
安裝 htop
Ubuntu/Debian:
sudo apt update && sudo apt install htop -y
RHEL/CentOS/Rocky Linux:
sudo dnf install htop -y
裝完直接打 htop 就開到。你會見到一個彩色嘅 dashboard,頂部有 CPU、Memory、Swap 嘅 usage bar,下面係 process list。
htop 常用快速鍵
- F6 — 排序方式(按 CPU%、MEM%、PID 等)
- F9 — Kill process(揀 signal,default 係 SIGTERM)
- F5 — Tree view,睇 parent-child process 關係
- F4 — Filter process name,快速搵特定 service
- Space — Tag 一個 process 方便追蹤
實戰例子:如果你見到 CPU bar 全部綠色(user mode)爆到 100%,但 load average 唔高,可能係某個 single-thread process 食晒一粒 core。撳 F6 揀 PERCENT_CPU 排序,即刻睇到邊個 process 係兇手。
iostat — 診斷 Disk I/O 瓶頸嘅利器
好多時 server 慢唔係 CPU 或 RAM 問題,而係 disk I/O 拖後腿。iostat 係 sysstat package 嘅一部分,專係用嚟睇 storage performance。
安裝 iostat
sudo apt install sysstat -y # Debian/Ubuntu
sudo dnf install sysstat -y # RHEL/Rocky
常用 iostat 指令
# 基本用法:每秒更新一次,顯示 5 次
iostat -x 1 5
# 只睇特定 disk(例如 sda)
iostat -x sda 1 5
# 睇埋 NFS mount point
iostat -n 1 5
輸出入面最關鍵嘅幾個 metric:
- %util — Disk 使用率,超過 80% 就代表 disk 係瓶頸
- await — 平均 I/O 等待時間(ms),超過 20ms 就要留意
- svctm — 平均 service time,如果 await >> svctm,代表 I/O queue 太長
- r/s, w/s — 每秒讀寫次數,幫你判斷係 read-heavy 定 write-heavy workload
實戰:快速診斷 Linux 效能瓶頸流程
下次 server 慢嗰陣,跟住呢個流程做:
- htop → 睇 CPU 同 RAM usage,確認有冇 process 異常
- iostat -x 1 5 → 睇 %util 同 await,確認 disk 係咪瓶頸
- free -h → 睇 memory 同 swap usage
- dmesg | tail -20 → 睇 kernel log 有冇 hardware error
呢個組合可以幫你喺 5 分鐘內鎖定 90% 嘅效能問題。記住,Linux 效能監控唔係乜嘢火箭科學,關鍵係你要識得用啱嘅工具、睇啱嘅 metric。htop 同 iostat 就係你嘅最佳拍檔。
下次再同大家分享 network 層面嘅效能監控工具,記得留意我哋嘅更新!
#Linux #監控 #技術分享 #IT教學 #server



