Linux 效能監控實戰:用 htop 同 iostat 快速診斷伺服器瓶頸

點解要學 Linux 效能監控? 做 IT 嘅朋友一定遇過呢個情況:server 無啦啦慢到嘔,user 投訴到七彩,但你連邊度出事都唔知。CPU 爆?RAM 唔夠?定係 disk I/O 拖慢晒?今日就同大家分享兩個超實用嘅 Linux 效能監控工具 — htop 同 iostat,等你可以幾分鐘內搵到瓶頸所在。 htop — 進階版 Linux 效能監控 htop 係 top 嘅進化版,有彩色...

點解要學 Linux 效能監控?

做 IT 嘅朋友一定遇過呢個情況:server 無啦啦慢到嘔,user 投訴到七彩,但你連邊度出事都唔知。CPU 爆?RAM 唔夠?定係 disk I/O 拖慢晒?今日就同大家分享兩個超實用嘅 Linux 效能監控工具 — htop 同 iostat,等你可以幾分鐘內搵到瓶頸所在。

htop — 進階版 Linux 效能監控

htop 係 top 嘅進化版,有彩色介面、支援滑鼠操作,仲可以直觀咁睇到每個 process 嘅 CPU 同 memory 使用量。如果你仲用緊 top,係時候 upgrade 啦。

🔗 參考資料:NVD NIST 漏洞資料庫

👉 延伸閱讀:Linux Server 安全加固 6 步搞掂 — Defense in Depth 實戰指南

安裝 htop

Ubuntu/Debian:

sudo apt update && sudo apt install htop -y

RHEL/CentOS/Rocky Linux:

sudo dnf install htop -y

裝完直接打 htop 就開到。你會見到一個彩色嘅 dashboard,頂部有 CPU、Memory、Swap 嘅 usage bar,下面係 process list。

htop 常用快速鍵

  • F6 — 排序方式(按 CPU%、MEM%、PID 等)
  • F9 — Kill process(揀 signal,default 係 SIGTERM)
  • F5 — Tree view,睇 parent-child process 關係
  • F4 — Filter process name,快速搵特定 service
  • Space — Tag 一個 process 方便追蹤

實戰例子:如果你見到 CPU bar 全部綠色(user mode)爆到 100%,但 load average 唔高,可能係某個 single-thread process 食晒一粒 core。撳 F6 揀 PERCENT_CPU 排序,即刻睇到邊個 process 係兇手。

iostat — 診斷 Disk I/O 瓶頸嘅利器

好多時 server 慢唔係 CPU 或 RAM 問題,而係 disk I/O 拖後腿。iostat 係 sysstat package 嘅一部分,專係用嚟睇 storage performance。

安裝 iostat

sudo apt install sysstat -y   # Debian/Ubuntu
sudo dnf install sysstat -y   # RHEL/Rocky

常用 iostat 指令

# 基本用法:每秒更新一次,顯示 5 次
iostat -x 1 5

# 只睇特定 disk(例如 sda)
iostat -x sda 1 5

# 睇埋 NFS mount point
iostat -n 1 5

輸出入面最關鍵嘅幾個 metric:

  • %util — Disk 使用率,超過 80% 就代表 disk 係瓶頸
  • await — 平均 I/O 等待時間(ms),超過 20ms 就要留意
  • svctm — 平均 service time,如果 await >> svctm,代表 I/O queue 太長
  • r/s, w/s — 每秒讀寫次數,幫你判斷係 read-heavy 定 write-heavy workload

實戰:快速診斷 Linux 效能瓶頸流程

下次 server 慢嗰陣,跟住呢個流程做:

  1. htop → 睇 CPU 同 RAM usage,確認有冇 process 異常
  2. iostat -x 1 5 → 睇 %util 同 await,確認 disk 係咪瓶頸
  3. free -h → 睇 memory 同 swap usage
  4. dmesg | tail -20 → 睇 kernel log 有冇 hardware error

呢個組合可以幫你喺 5 分鐘內鎖定 90% 嘅效能問題。記住,Linux 效能監控唔係乜嘢火箭科學,關鍵係你要識得用啱嘅工具、睇啱嘅 metric。htop 同 iostat 就係你嘅最佳拍檔。

下次再同大家分享 network 層面嘅效能監控工具,記得留意我哋嘅更新!

#Linux #監控 #技術分享 #IT教學 #server